Eind jaren ’60 valt Alexander als een blok voor de zelfverzekerde, vrijgevochten Ellen. Wanneer zij na een mooie liefdesnacht erachter komt dat Alexanders vader, Frans Münninghoff, tijdens de oorlog een SS’er was, verdwijnt zij uit zijn leven… om er een goede maand later weer in te verschijnen. Ze is zwanger. Maar om samen een toekomst op te bouwen zal hij eerst de confrontatie moeten aangaan met zijn verdrongen en bewogen familieverleden. Na een eenzame en ongelukkige jeugd in een sfeer van vergoelijking en leugens, weet hij eigenlijk bitter weinig over zijn familie, gedomineerd door zijn machtige, steenrijke  grootvader. Wat volgt is een zoektocht naar de waarheid over zijn vreemde, disfunctionele familie met niet alleen schokkende ontdekkingen maar ook hartverwarmende ontmoetingen. De intense odyssee brengt Ellen en Alexander vooral ook dichter bij elkaar, maar lukt het hen om de oude familiedemonen definitief achter zich te laten?

Deze Nederlandse serie is gebaseerd op het gelijknamige boek van journalist Alexander Münninghoff. Op indrukwekkende wijze wist Münninghoff zijn tragische levensverhaal op papier te zetten, een verhaal dat nu op indrukwekkende wijze is verfilmd door de AVRO/TROS. Voor de rol van Alexander Münninghoff werd Matthijs van de Sande Bakhuysen gecast en hij weet de rol goed neer te zetten. Toch gaat het verhaal gretendeels om vader Frans Münninghoff en die wordt eigenlijk op indrukwekkende wijze gespeeld door Robert de Hoog als de jonge versie en Marcel Hensema als de oude versie. De Hoog zagen we eerder al in films als De Oost en Baantjer het Begin, maar hij overtreft zichzelf met de rol als de jonge Frans, die zijn jeugd door bracht in een villa in Letland met zijn vader en moeder. De verstandhouding tussen Frans en zijn vader Joan is zeer slecht, waardoor Frans in een internaat in Nederland beland, iets dat hij zijn vader nooit meer zou vergeven.

De situatie verergerd als Frans hals over kop verliefd wordt op Wera, een Duits meisje uit de arme klasse. Direct wordt ze al afgewezen door Joan, iets dat Frans absoluut niet pikt en hem uiteindelijk wegdrijft uit huize Münninghoff. En dan breekt de oorlog uit en besluit Frans zich aan te sluiten bij het Duitse leger, waar hij tegen de zin van zijn vader in bij de SS aansluit. En dat is het moment dat de serie echt interessant maakt, want het gezin Münninghoff wordt uit een gescheurd, alleen wordt de oorlog ook nog eens op indrukwekkende wijze in beeld gebracht. Wat direct eigenlijk opvalt is dat de serie volledig niets afdoet van grote Hollywood producties. De kwaliteit ligt bijzonder hoog qua vertelling, maar de aankleding en het camerawerk zijn echt oogstrelend en niet heel erg vaak vertoond in Nederlandse series. Je merkt aan alles dat De Stamhouder een kwaliteit serie is, dat eigenlijk alleen maar op de publieke omroepen te zien is en zeker niet iets wat je op SBS of RTL mag verwachten.

De tijdlijnen die door elkaar heen lopen zijn ook erg interessant. Zo is Alexander opzoek naar zijn moeder in Duitsland en doet hij zijn best om de banden met vader Frans aan te halen, iets dat maar moeilijk lukt. Ondertussen volgen we Frans in het Duitse leger, waar hij te maken krijgt met dillema’s en verraad. De meest confronterende scene die de serie kent is als Frans en een van zijn maten een baby vinden in een huis. De moeder is dood en natuurlijk kunnen de soldaten niet een baby meeslepen waarbij er een discussie bestaat wie de baby moet gaan doden. Dit had iets genuanceerder in beeld gebracht mogen worden. Ja, natuurlijk ging de oorlog niet over rozengeur en maneschijn, maar als ze de scene iets suggestiever hadden gebracht had iedereen het ook wel geloofd. Ondertussen is vader Joan zich vol aan het verzetten tegen de Duitse bezetters, waarbij hij de banden tussen verzet en bezetters goed probeert te houden om informatie door te kunnen spelen.

De Stamhouder mag gerust een van de beste Nederlandse series ooit gemaakt worden genoemd. Het acteerniveau ligt toren hoog, het verhaal houd je aan de buis gekluisterd en je zal de acht afleveringen in een moordend tempo hebben weg gekeken. De serie laat op pijnlijke wijze zien wat de impact was op mensen die de Tweede Wereldoorlog hebben overleeft en aan Duitse kant stonden en diens kinderen. Het wordt nog wat complexer als je ook nog eens weet dat vader Joan aan de verzetskant stond. Frans maakte de keuze om aan de verkeerde kant te staan van de oorlog door keuzes die hij op vroege leeftijd al maakte en een stroeve relatie met zijn vader. Maar ook Alexander als een kind van een oud SS’er ondervind de gevolgen van de keuze die zijn vader heeft gemaakt en de liefdeloze relatie tussen de twee dat op latere leeftijd begint op te spelen. De Stamhouder is van een ongekend niveau en een must-see serie over haat, liefde en verraad.

Waardering: 10/10